ส่วนผสม VS วัตถุเจือปนอาหาร ต่างกันอย่างไร อ่านฉลากอาหารให้เป็น
เวลาหยิบสินค้าอาหารขึ้นมาดูฉลาก เราจะเห็นรายการยาวๆ ที่มีทั้งชื่อวัตถุดิบที่คุ้นเคยอย่างเนื้อหมู แป้ง น้ำตาล และชื่อที่ฟังดูเป็นสารเคมี เช่น “สารควบคุมความเป็นกรด (INS 330)” ทั้งสองอย่างนี้คือ “ส่วนผสม” และ “วัตถุเจือปนอาหาร” ซึ่งมีหน้าที่และข้อกำหนดต่างกัน บทความนี้จะช่วยให้แยกสองคำนี้ได้ และอ่านฉลากอาหารได้เข้าใจขึ้น
ส่วนผสม (Food Ingredient) คืออะไร
ส่วนผสม คือวัตถุดิบหลักที่ประกอบขึ้นเป็นอาหารชนิดนั้น เป็นตัวกำหนดว่าอาหารคืออะไร และให้พลังงานหรือคุณค่าทางโภชนาการ เช่น เนื้อสัตว์ในไส้กรอก แป้งและไข่ในคุกกี้ รวมถึงเครื่องเทศและเครื่องปรุงรสที่สร้างรสชาติ อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ Food Ingredient คืออะไร?
วัตถุเจือปนอาหาร (Food Additive) คืออะไร
วัตถุเจือปนอาหาร คือสารที่เติมลงไปในปริมาณน้อยเพื่อวัตถุประสงค์ทางเทคโนโลยีการผลิต เช่น ยืดอายุ ควบคุมความเป็นกรด ทำให้เนื้อสัมผัสคงตัว หรือแต่งสี โดยปกติไม่ได้ใส่เพื่อให้คุณค่าทางอาหาร และมีกฎหมายกำหนดชนิดและปริมาณที่ใช้ได้ อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ Food Additive คืออะไร
เปรียบเทียบชัดๆ ส่วนผสม vs วัตถุเจือปนอาหาร
| หัวข้อ | ส่วนผสม (Food Ingredient) | วัตถุเจือปนอาหาร (Food Additive) |
|---|---|---|
| หน้าที่หลัก | เป็นโครงสร้าง ให้รสชาติและคุณค่าทางอาหาร | แก้ปัญหาการผลิต ยืดอายุ ปรับเนื้อสัมผัสหรือสี |
| ปริมาณที่ใช้ | มาก เป็นส่วนประกอบหลัก | น้อย ตามที่กฎหมายกำหนด |
| การควบคุม | จัดเป็นอาหารทั่วไป | มีการกำหนดชนิดและปริมาณสูงสุดที่ใช้ได้ |
| ตัวอย่าง | เนื้อสัตว์ แป้ง เครื่องเทศ เครื่องปรุงรส | วัตถุกันเสีย สารควบคุมความเป็นกรด สารให้ความคงตัว สี |
ดูส่วนผสมและวัตถุเจือปนบนฉลากอาหารอย่างไร
ส่วนผสมเรียงตามปริมาณจากมากไปน้อย
ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 367) พ.ศ. 2557 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ (แก้ไขเพิ่มเติมโดยฉบับที่ 383 พ.ศ. 2560) ฉลากต้องแสดงส่วนประกอบที่สำคัญเป็นร้อยละของน้ำหนักโดยประมาณ เรียงจากมากไปน้อย ถ้าเนื้อหมูอยู่ลำดับแรก แปลว่าเป็นส่วนประกอบหลักของสินค้า ยกเว้นบางกรณี เช่น ฉลากที่มีพื้นที่น้อยกว่า 35 ตารางเซนติเมตร หรืออาหารที่มีส่วนประกอบเพียงอย่างเดียว
เลข INS / E-number คืออะไร
INS (International Numbering System) คือรหัสสากลของวัตถุเจือปนอาหาร เช่น INS 300 คือกรดแอสคอร์บิก (วิตามินซี) ส่วนในยุโรปจะใช้รหัส E-number โดยเลขเดียวกันแต่มีตัว E นำหน้า เช่น E300 รหัสนี้ช่วยให้ระบุสารได้ตรงตัว แม้ชื่อเรียกจะต่างกันในแต่ละประเทศ
วัตถุเจือปนอาหารกับ อย.
ในไทย ถ้ามีการใช้วัตถุเจือปนอาหาร ฉลากต้องแสดง “ชื่อกลุ่มหน้าที่” คู่กับ “ชื่อเฉพาะ” หรือ “เลข INS” เช่น “วัตถุกันเสีย (INS 211)” โดยมีกรณีเฉพาะดังนี้
ตัวอย่างวัตถุเจือปนอาหารที่พบบ่อย แยกตามหน้าที่
วัตถุกันเสีย (Preservatives)
ทำหน้าที่ชะลอการเจริญของจุลินทรีย์ ช่วยยืดอายุการเก็บรักษา เช่น โซเดียมเบนโซเอต (INS 211) พบใน น้ำจิ้ม แยม และเครื่องดื่มบางชนิด
สารควบคุมความเป็นกรด (Acidity Regulators)
ช่วยปรับและคุมค่า pH ให้คงที่ ซึ่งมีผลทั้งต่อรสชาติและความปลอดภัย เช่น กลูโคโน-เดลตา-แลกโทน หรือ GDL (INS 575) ที่ใช้ในซาลามี่และไส้กรอกหมัก, แคลเซียม แลคเตรต (INS 327) ที่ใช้ในไส้กรอก แฮม
สารให้ความคงตัวและอิมัลซิไฟเออร์ (Stabilizers / Emulsifiers)
ช่วยให้ส่วนผสมที่ปกติแยกชั้น เช่น น้ำกับน้ำมัน รวมเป็นเนื้อเดียวกัน และทำให้เนื้อสัมผัสคงรูป เช่น คาราจีแนน (INS 407), แซนแทนกัม (INS 415) พบใน ไส้กรอก แฮม ไอศกรีม โยเกิร์ต
สีผสมอาหาร (Colorants)
ใช้ชดเชยสีที่หายไประหว่างการผลิต หรือทำให้ผลิตภัณฑ์น่ารับประทานขึ้น มีทั้งสีสังเคราะห์ เช่น ทาร์ทราซีน (INS 102) และสีธรรมชาติ เช่น คาร์มีน (INS 120) อ่านเพิ่มเติมเรื่อง สีผสมอาหารในผลิตภัณฑ์แปรรูปจากเนื้อสัตว์
FAQ คำถามที่พบบ่อย
Q: วัตถุเจือปนอาหารอันตรายไหม?
A: วัตถุเจือปนที่อนุญาตให้ใช้ผ่านการประเมินความปลอดภัยแล้ว และกำหนดปริมาณสูงสุดไว้ ถ้าใช้ตามที่กฎหมายกำหนดถือว่าปลอดภัย
Q: Ingredient list คืออะไร?
A: คือรายการส่วนประกอบบนฉลาก ที่บอกว่าอาหารนั้นทำจากอะไรบ้าง โดยเรียงจากปริมาณมากไปน้อย และรวมวัตถุเจือปนอาหารที่ใช้ด้วย
Q: ยกตัวอย่างวัตถุเจือปนอาหารที่พบบ่อย
A: เช่น แคลเซียม แลคเตรต (สารควบคุมความเป็นกรด), โซเดียม แลคเตรต (สารควบคุมความเป็นกรด), GDL (สารควบคุมความเป็นกรด), คาราจีแนน (สารให้ความคงตัว), โซเดียม ไตรโพลีฟอสเฟต (สารให้ความคงตัว)
สำหรับผู้ผลิตอาหาร
ถ้าคุณเป็นโรงงานแปรรูปเนื้อสัตว์ที่กำลังเลือกเครื่องปรุงและวัตถุเจือปนให้ตรงกับปัญหาในไลน์ผลิต อ่านต่อได้ที่ เลือก Food Ingredient และ Food Additive ในโรงงานแปรรูปเนื้อ
นอกจากนี้ในการเลือกใช้งานวัตถุเจือปนอาหารควรเลือกให้จากผู้ผลิตที่ได้มาตรฐานในการผลิตตามอย.กำหนด และเอกสารบ่งชี้การใช้งาน พร้อมทั้งแนะนำการใช้งานตามกฏหมายกำหนด เพื่อความปลอดภัยในการใช้งานของผู้ผลิตอย่างโรงงานแปรรูปเนื้อสัตว์ และปลอดภับต่อผู้บริโภค
นอกจากนี้ในการเลือกใช้งานวัตถุเจือปนอาหารควรเลือกให้จากผู้ผลิตที่ได้มาตรฐานในการผลิตตามอย.กำหนด และเอกสารบ่งชี้การใช้งาน พร้อมทั้งแนะนำการใช้งานตามกฏหมายกำหนด เพื่อความปลอดภัยในการใช้งานของผู้ผลิตอย่างโรงงานแปรรูปเนื้อสัตว์ และปลอดภับต่อผู้บริโภค
บริษัท ร่วมพัฒน์ จำกัด ตัวแทนจำหน่ายเครื่องจักรผลิตอาหารชั้นนำด้วยการร่วมมือระหว่างผู้ผลิตเครื่องจักรในยุโรป นำเสนอเครื่องจักรและโซลูชั่น ที่ตอบสนอง ความต้องการของกลุ่มลูกค้าที่หลากหลาย ตั้งแต่ธุรกิจ SME จนถึงอุตสาหกรรมอาหารขนาดใหญ่
“NEXT STEP TO PREMIUM QUALITY“
ติดต่อสอบถาม : Ruampat ร่วมพัฒน์ นำเข้าเครื่องจักรผลิตอาหารครบวงจร
TEL : +662-6357755
